Lithium-ion batterijen zijn de stille kracht achter elektrische fietsen, auto’s, laptops en thuisbatterijen. Dezelfde technologie die ons leven makkelijker maakt, kan ook gevaarlijk worden. Het grootste risico heet thermal runaway: een term die vaak opduikt na batterijbranden, maar voor veel mensen nog onduidelijk is.

In dit artikel leggen we uit wat thermal runaway is, hoe het ontstaat en waarom het zo lastig te stoppen is. Tot slot: wat u kunt doen om het risico te beperken.

Wat is thermal runaway?

Thermal runaway is een zichzelf versterkende reactie. Raakt een batterijcel oververhit, dan ontleedt het elektrolyt, stijgt de druk in de cel en komen er brandbare gassen vrij. De temperatuur loopt daarbij snel op.

Die hitte kan de omliggende cellen ook instabiel maken. Het resultaat is een domino-effect waarbij het hele batterijpakket in brand kan raken.

Kenmerken van thermal runaway:

• Temperaturen die kunnen oplopen tot honderden graden Celsius.
• Plotselinge gas- en rookontwikkeling, met onder meer waterstoffluoride (HF).
• Kans op een steekvlam of explosieve ontbranding van vrijgekomen gassen.
• Herontsteking, soms uren na het incident.

Hoe ontstaat het?

• Overladen. Krijgt de batterij meer energie dan hij aankan, dan loopt de interne temperatuur op.
• Beschadiging. Een val, stoot of doorboring kan de scheidingslaag tussen anode en kathode beschadigen, met kortsluiting als gevolg.
• Productiefouten. Accu’s zonder goede kwaliteitscontrole zijn vatbaarder voor defecten.
• Omgevingstemperatuur. Laden of bewaren in grote hitte, bijvoorbeeld in een auto in de zon, vergroot het risico.

Waarom thermal runaway zo lastig te stoppen is

• Het proces kan zich binnen seconden tot minuten ontwikkelen.
• De hittebron zit in de cellen, vaak binnen een behuizing. Een blusmiddel bereikt die plek moeilijk.
• Ook als de vlammen gedoofd zijn, kan de hitte in de cellen achterblijven. Daardoor blijft herontsteking een reëel risico.

Bij grote batterijen, zoals in elektrische voertuigen, is daarom vaak veel water en langdurig koelen nodig.

Wat doen gangbare blusmiddelen?

• Water koelt, maar bereikt de cellen in een behuizing moeilijk. Bij grote batterijen zijn vaak grote hoeveelheden nodig.
• Poeder dooft vlammen, maar koelt nauwelijks en laat een residu achter dat elektronica kan aantasten.
• Schuim dekt af, maar koelt beperkt en stopt het proces in de cel niet.

Het gevolg kan een vals gevoel van veiligheid zijn: de vlam is weg, terwijl de batterij nog gevaarlijk heet is.

Wat u zelf kunt doen

• Gebruik de originele lader en laad onder toezicht, niet ’s nachts en niet in een vluchtroute.
• Gebruik geen accu’s die gevallen, gezwollen of beschadigd zijn.
• Hang rookmelders op in ruimtes waar geladen wordt.
• Zorg dat er een geschikt blusmiddel binnen handbereik is en dat mensen weten hoe ze het gebruiken.
• Bel bij brand altijd 112.

FireBlock bij All Fire Products

FireBlock Lithium Gel is een watergedragen blusmiddel dat specifiek is ontwikkeld voor branden in lithium-ion batterijen. Het middel koelt en dekt de brandhaard af. U vindt het in de FireBlock 9 liter en in de FireBlock GelFoam canister 800 ml. De canister is een compacte eerste interventie bij kleine, beginnende branden, bijvoorbeeld bij telefoons, laptops en accugereedschap. Hij vervangt geen gekeurd blustoestel. Voor batterijopslag zijn er daarnaast suppressiesystemen, waarin het blusmiddel via een detectieslang direct vrijkomt in de behuizing, op de plek waar de brand ontstaat.

Voor de FireBlock 9 liter en de FireBlock GelFoam canister loopt een aanvraag voor het Nederlandse Rijkstypekeur bij Kiwa. Zodra een keurmerk is toegekend, vermelden we dat hier met het registratienummer. Technische documentatie en veiligheidsinformatiebladen zijn op aanvraag beschikbaar.

Wilt u weten wat dit betekent voor uw situatie? Neem contact op of vind een partner bij u in de buurt.